Mobbing - czym jest i jak mu przeciwdziałać?

Mobbing - czym jest i jak mu przeciwdziałać?

Mobbing to zjawisko niepożądane – wywiera negatywny wpływ na kondycję psychiczną pracowników i kadry zarządzającej oraz atmosferę w firmie. Kiedy ma miejsce mobbing w miejscu pracy? Jak można mu skutecznie przeciwdziałać?


Mobbing – definicja

Jest wiele stylów zarządzania zespołami i podwładnymi. Aby nie pomylić mobbingu i dyscypliny, trzeba zacząć od wyjaśnienia, co to jest mobbing. Jak należy rozumieć to pojęcie? Z pomocą przychodzi Kodeks pracy, w którym definicja mobbingu została umieszczona niemal 20 lat temu.

Mobbing definicja – Kodeks pracy, art. 94 (3) § 2: „Mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu, zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników”.

Czym jest mobbing? Biorąc pod uwagę definicję zamieszczoną w Kodeksie pracy, o mobbingu można mówić wówczas, gdy:

  • Mobber nęka lub zastrasza pracownika
  • Działania te powtarzają się – nie jest to zdarzenie incydentalne
  • Pracownik odczuwa podejmowane działania – wywołują one u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej
  • Podejmowane działania mają na celu poniżyć, ośmieszyć pracownika lub wyeliminować go z zespołu

Wiedząc, co to jest mobbing w pracy, warto też poznać jego etapy. Fazy mobbingu to: faza wczesna, faza eskalacji, faza nasilenia się agresji mobbera i faza degradacji ofiary. Ostatni etap charakteryzuje się tym, że ofiara nie jest atakowana już wyłącznie w pracy – mobbing dotyka też jej prywatnego życia.

Rodzaje mobbingu

Często można spotkać się z poglądem, zgodnie z którym mobbing w pracy dotyka pracowników. Tylko częściowo jest to prawda, bo mobberem (sprawcą) może być również podwładny czy współpracownik.

Rodzaje mobbingu ze względu na to, kto jest ofiarą:

  • Mobbing pionowy – ofiarą jest podwładny, a mobberem przełożony
  • Mobbing poziomy – ofiarą jest współpracownik, mobberem jest współpracownik
  • Mobbing wstępujący – ofiarą jest przełożony, a mobberem pracownik

Bez względu na to, kto jest mobberem, a kto podlega mobbingowi, warto poznać źródło mobbingu w miejscu pracy. Przyczyny mobbingu mogą być różne. Najczęściej jest to konflikt w zespole, który z upływem czasu eskaluje. Mobbing może być też efektem wdrożenia niezdrowego sposobu zarządzania (opierającego się na rywalizacji), słabej komunikacji czy przekładania kwestii ekonomicznych nad pozostałe.

Mobbing w pracy – przykłady

Jak objawia się mobbing w pracy? Mobber może stosować różne taktyki. Zdarza się, że przełożony dopuszczający się mobbingu zachowuje się biernie w stosunku do podwładnego, np. ignoruje go – udaje, że nie słyszy jego powitania, nie udziela odpowiedzi na jego pytania, izoluje go od zespołu. Przykładów zachowań mobbingowych jest jednak znacznie więcej.

Przykłady mobbingu w pracy:

  • Niedelegowanie zadań lub przydzielanie zadań z nierealnym terminem ich wykonania
  • Zlecanie pracownikowi zadań poniżej jego kompetencji
  • Przydzielanie coraz to nowych obowiązków, w rezultacie czego pracownik zostaje przeciążony pracą
  • Wydawanie absurdalnych poleceń
  • Zmuszanie do wykonywania prac naruszających godność osobistą
  • Wyśmiewanie, parodiowanie, ośmieszanie
  • Odpowiadanie na pytania krzykiem, wyzwiskami
  • Grożenie zwolnieniem, przemocą fizyczną
  • Obmawianie, wymyślanie informacji, których celem jest skłócenie ofiary z pozostałymi członkami zespołu
  • Publiczne krytykowanie sposobu ubierania się czy zachowania

Przykłady mobbingu można znaleźć też w bogatym orzecznictwie sądów. Pracownicy, którzy doświadczają mobbingu w pracy, coraz częściej są świadomi swoich praw.

Skutki mobbingu

Mobbing nie pozostaje bez wpływu na samopoczucie i zdrowie ofiary – skutki mobbingu dotykają zarówno sfery psychicznej, jak i fizycznej. U pracownika doświadczającego zachowań mobbingowych może dojść do rozstroju zdrowia. Skutki często wykraczają poza obniżoną samoocenę i utratę wiary w swoje kompetencje – pojawiają się objawy somatyczne, np. bóle głowy, drżenie rąk czy bezsenność.

Konsekwencje mobbingu nie dotykają też wyłącznie osoby, która jest na co dzień dyskredytowana, ale także pracodawcy. Jeżeli u pracownika doszło do rozstroju zdrowia, może on dochodzić zadośćuczynienia, a w razie rozwiązania umowy o pracę również odszkodowania. To powoduje, że organizacja powinna reagować na wszelkie przejawy mobbingu, stworzyć własny system antymobbingowy i przeszkolić pracowników, aby wiedzieli oni, gdzie zgłosić mobbing.

Mobbing – Kodeks pracy

Mobbing jest zjawiskiem destrukcyjnym i niepożądanym w miejscu pracy. Aby ograniczyć jego występowanie, na pracodawców nałożony został obowiązek przeciwdziałania mobbingowi – wynika on wprost z Kodeksu pracy. W praktyce oznacza to, że pracodawca powinien zminimalizować ryzyko wystąpienia mobbingu, podejmując określone działania.

Sposoby przeciwdziałania mobbingowi – prawo pracy:

  • Opracowanie regulaminu z uwzględnieniem zagadnienia mobbingu
  • Opracowanie wewnętrznych procedur antymobbingowych
  • Opracowanie innych dokumentów, choćby kodeksu etyki

Przeciwdziałanie mobbingowi

Jak walczyć z mobbingiem? Kadra zarządzająca nie zawsze jest pewna, czy zgłaszane sygnały o nieprawidłowościach wyczerpują znamiona mobbingu. Tymczasem mobbing może wystąpić w organizacjach o różnym profilu czy wielkości. Jednym ze sposobów zwiększenia świadomości przełożonych oraz uwrażliwienia ich na nieprawidłowe zachowania są szkolenia.

Zapraszamy na szkolenie mobbing w administracji publicznej, podczas którego nasi trenerzy pokazują, jak może wyglądać przeciwdziałanie mobbingowi. Polskie orzecznictwo pokazuje, że nawet gdy doszło do mobbingu, ale pracownicy firmy zostali przeszkoleni, a przedsiębiorstwo posiadało procedurę antymobbingową, to nie wystąpi bezpośrednia wina pracodawcy, gdyż dołożył on wszelkich starań, aby zapobiec niewłaściwym zachowaniom.

Zamknij
Ta strona używa plików cookies i podobnych technologii m.in. w celach: świadczenia usług oraz statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia. Szczegóły znajdziesz w Polityce dotyczącej cookies. [OK, akceptuję cookies]